.webp)
Wat is schurft?
Schurft is een besmettelijke huidinfectie veroorzaakt door een microscopisch kleine mijt: de schurftmijt, wetenschappelijk Sarcoptes scabiei. De wijfjes-mijt graaft gangetjes in de buitenste laag van de huid om eitjes te leggen, wat een intense allergische reactie en jeuk veroorzaakt. De medische term is scabies.
Schurft heeft een onterecht negatief imago. Iedereen kan schurft krijgen, ongeacht hygiene of sociale omstandigheden. Het is een infectie, geen teken van slechte verzorging.
Bij mensen met een sterk verminderde afweer kan een ernstige variant optreden: scabies norvegica. Bij deze zeldzame vorm is de huid bedekt met kortsen en kan de huid miljoenen mijten bevatten. Scabies norvegica is extreem besmettelijk en vereist dringende medische behandeling.
Schurft is volledig behandelbaar, maar de behandeling moet correct en volledig worden uitgevoerd om herbesmetting te voorkomen.
Heb je last van Schurft?
Laat je huid beoordelen door een erkende dermatoloog via de Skindr app. Upload foto's en krijg binnen 48 uur een diagnose met persoonlijk advies. Geen wachtkamer, geen verwijsbrief nodig.
Hoe raak je besmet met schurft?
Schurft wordt overgedragen via langdurig, direct huidcontact, doorgaans van minstens 15 minuten aaneengesloten. Indirecte besmetting via kleding, handdoeken of beddengoed is mogelijk, maar minder gebruikelijk.
Bij een eerste infectie duurt het 2 tot 6 weken voordat de jeuk begint: het lichaam moet eerst een allergische reactie opbouwen. Bij een herinfectie, waarbij het immuunsysteem de mijt al kent, beginnen de klachten al na 1 tot 4 dagen.
Je bent besmettelijk zolang de behandeling niet is gestart. Al 12 uur na het starten van de behandeling ben je niet meer besmettelijk.
De meest gemaakte fout is enkel de persoon met klachten behandelen. Alle nauwe contacten (huisgenoten, sekspartners) moeten tegelijk behandeld worden, ook zonder klachten. Zo voorkom je het ping-pong effect, waarbij je elkaar telkens opnieuw besmettelijk maakt.
Schurft is geen seksueel overdraagbare aandoening in de strikte zin, maar wordt vaker overgedragen via intiem lichamelijk contact.
Symptomen en kenmerken van schurft
Het meest kenmerkende symptoom van schurft is een intense jeuk die 's nachts en na een warme douche sterk toeneemt. Die jeuk is een allergische reactie van het lichaam op de mijten, eitjes en uitwerpselen.
Zichtbaar op de huid zijn kleine, zigzagvormige grijsachtige lijntjes van 5 tot 15 millimeter lang: de gangetjes van de schurftmijt. Deze zijn met het blote oog zichtbaar, maar vragen een getraind oog. Verder kunnen er rode bultjes, blaasjes en krabsporen aanwezig zijn.
De diagnose wordt gesteld via huidonderzoek, soms met een dermatoscoop. Zelfdiagnose op basis van foto's is moeilijk: laat een arts de huid beoordelen.
Bij jonge kinderen onder de 2 jaar is het beeld anders dan bij volwassenen: de gangetjes bevinden zich vaker op het hoofd, de nek, de handpalmen en de voetzolen. Korstjes en blaasjes zijn bij kinderen vaker aanwezig.
Twijfel je of het eczeem of jeukende huiduitslag is, of schurft? Stuur een foto via Skindr: een gecertificeerde dermatoloog geeft je binnen 48 uur uitsluitsel.
Waar op het lichaam komt schurft voor?
Bij volwassenen zitten de gangetjes en bultjes het vaakst in de vingerwebben en op de binnenkant van de pols. Ook de oksels, elleboogplooien, buik, billen, geslachtsorganen en voetzolen worden regelmatig aangetast.
Schurft treft doorgaans niet het gezicht en de hoofdhuid bij volwassenen, maar bij jonge kinderen en baby's is dit wel mogelijk. Bij kinderen jonger dan 2 jaar bevinden de gangetjes zich vaker op hoofd, nek, handpalmen en voetzolen.
Heb je last van Schurft?
Laat je huid beoordelen door een erkende dermatoloog via de Skindr app. Upload foto's en krijg binnen 48 uur een diagnose met persoonlijk advies. Geen wachtkamer, geen verwijsbrief nodig.
Behandeling van schurft
Schurft gaat niet vanzelf over. Behandeling bestaat uit drie stappen: medicatie, hygienische maatregelen en het informeren van alle nauwe contacten.
Medicatie
De eerste keuze is permetrine creme (5%): dit wordt op het hele lichaam aangebracht van nek tot voeten en moet 8 tot 12 uur inwerken. Na 7 dagen volgt een tweede behandeling. Een alternatief is ivermectine, dat wordt ingenomen als tablet in twee doses met een week ertussen. Ivermectine is de eerste keuze bij scabies norvegica of wanneer permetrine niet aangeslagen is.
Hygienische maatregelen
Tegelijk met de medicatie moeten beddengoed, kleding en handdoeken gewassen worden op 60 graden, of 3 dagen in een gesloten plastic zak worden bewaard bij kamertemperatuur. Matrassen en banken stofzuigen is nuttig. Deuren en oppervlakten hoeven niet ontsmet te worden: de schurftmijt overleeft buiten de huid slechts 24 tot 72 uur.
Wie moet mee behandelen?
Alle huisgenoten en nauwe contacten moeten tegelijk behandeld worden, ook als ze geen klachten hebben. Dit is de enige manier om het ping-pong effect te voorkomen.
Jeuk na de behandeling: wat is normaal?
Post-scabies jeuk kan 2 tot 6 weken aanhouden na een geslaagde behandeling. Dit is geen teken dat de behandeling mislukt is, maar een voortdurende allergische reactie op dode mijten en hun uitwerpselen. Corticosteroide cremes kunnen de jeuk verlichten.
Wanneer is de huisarts voldoende en wanneer is een dermatoloog zinvol? De huisarts is de eerste stap voor beoordeling en een recept. Een dermatoloog is aangewezen bij twijfel over de diagnose, bij falen van permetrine, of bij scabies norvegica. Via Skindr kun je een foto insturen en advies vragen aan een gecertificeerde dermatoloog: handig als de huisarts moeilijk bereikbaar is.
Na het starten van de behandeling kun je de volgende dag school of werk hervatten. Informeer de betrokken instanties zodat mogelijk besmette contacten ook behandeld kunnen worden.
Wat werkt niet tegen schurft?
Alleen jezelf behandelen terwijl huisgenoten en nauwe contacten onbehandeld blijven, is de meest gemaakte fout: het ping-pong effect zorgt voor directe herbesmetting. De permetrine creme te vroeg afwassen (voor de 8 tot 12 uur inwerktijd) maakt de behandeling onvolledig. Kleding en beddengoed wassen op 40 graden is onvoldoende: schurftmijten overleven een wasbeurt onder 60 graden. En wachten tot de jeuk vanzelf overgaat, werkt ook niet: schurft verdwijnt niet spontaan en je blijft besmettelijk zolang je niet behandeld bent.
Veelgestelde vragen over schurft
Hoe weet ik of ik schurft heb?
De typische combinatie van intense nachtelijke jeuk en kleine gangetjes of bultjes in de vingerwebben of op de polsen wijst sterk op schurft. Bevestiging door een arts via huidonderzoek of microscopie is altijd aan te raden. Via Skindr kun je een foto sturen voor een eerste beoordeling.
Hoe lang ben je besmettelijk bij schurft?
Je bent besmettelijk zolang de behandeling niet gestart is. Al 12 uur na de eerste behandeling ben je niet meer besmettelijk voor anderen.
Mag je met schurft naar school of het werk?
Nadat de behandeling is gestart, kun je de volgende dag school of werk hervatten. Informeer de school of werkgever zodat mogelijk besmette contacten ook behandeld kunnen worden.
Wat als de jeuk terugkomt na de behandeling?
Post-scabies jeuk kan 2 tot 6 weken na de behandeling aanhouden. Als de jeuk na 6 weken nog aanwezig is of nieuwe gangetjes verschijnen, raadpleeg dan opnieuw een arts: er kan sprake zijn van herinfectie.
Vergoedt de ziekteverzekering de behandeling van schurft?
In Belgie worden permetrine creme en ivermectine vergoed bij een recept van de huisarts of dermatoloog. Raadpleeg je arts voor de specifieke terugbetalingsvoorwaarden.
Bronnen
- Departement Zorg: Schurft
- UZ Leuven: Schurft
- DermNet NZ - Scabies
- EBPNet - evidence-based richtlijnen
