Parelwratjes: symptomen, oorzaken & behandeling

Parelwratjes zijn kleine, glinsterende bolletjes op de huid veroorzaakt door een virusinfectie. De officiële naam is molluscum contagiosum, wat verwijst naar de besmettelijke aard van de aandoening. Het virus behoort tot de familie van de poxvirussen en veroorzaakt een lokale infectie van de opperhuid zonder verder in het lichaam door te dringen.

De aandoening is volkomen onschuldig en heeft geen invloed op je algemene gezondheid. Het virus blijft beperkt tot de buitenste huidlaag en veroorzaakt daar kleine gezwelletjes die gevuld zijn met een witte, kaasachtige substantie. Deze substantie bevat virusdeeltjes die de infectie kunnen verspreiden naar andere delen van je lichaam of naar andere personen.

Wat parelwratjes onderscheidt van andere huidaandoeningen is hun karakteristieke uiterlijk. De kleine bolletjes hebben meestal een glanzend oppervlak met een centraal kuiltje, wat hen het uiterlijk geeft van een miniatuur vulkaantje. Ze zijn huidkleurig tot lichtroze of wit en voelen stevig aan bij aanraking.

De aandoening komt vooral voor bij kinderen tussen de 2 en 12 jaar, hoewel ook baby's en tieners het kunnen krijgen. Bij volwassenen is het zeldzamer en duidt het meestal op onderliggende problemen met het immuunsysteem. Kinderen met een gevoelige huid, zoals bij atopisch eczeem, hebben een hoger risico om parelwratjes te ontwikkelen.

Parelwratjes ontstaan door besmetting met het molluscum contagiosum virus. De overdracht gebeurt via direct contact met een besmet persoon of indirect via besmette voorwerpen zoals handdoeken, washandjes of speelgoed. Het virus kan ook verspreiden via water, vandaar de naam waterwratjes. Zwembaden, bubbelbaden en gezamenlijk baden zijn daarom plaatsen waar besmetting gemakkelijk kan plaatsvinden.

Na besmetting dringt het virus de opperhuid binnen via kleine beschadigingen in de huid, soms zo klein dat je ze niet kunt zien. In de huidcellen vermenigvuldigt het virus zich, wat leidt tot een verdikking van de huid en de vorming van de karakteristieke bolletjes. Dit proces duurt meestal twee tot acht weken, wat betekent dat er een behoorlijke tijd kan zitten tussen de besmetting en het moment dat je de eerste parelwratjes ziet.

De mollusca groeien langzaam tot hun uiteindelijke grootte van enkele millimeters. Ze kunnen solitair blijven maar vaker ontstaan er meerdere in dezelfde regio. Krabben aan de letsels verspreidt het virus naar aangrenzende huidgebieden, waardoor nieuwe mollusca ontstaan. Dit verklaart waarom ze vaak in groepjes of lijntjes verschijnen, volgens het patroon van krablijnen.

Het virus blijft beperkt tot de opperhuid en dringt niet dieper door in je lichaam. Het verspreidt zich ook niet via de bloedbaan naar interne organen, wat de aandoening onschuldig maakt. Je immuunsysteem ontwikkelt geleidelijk afweer tegen het virus, wat verklaart waarom de infectie uiteindelijk vanzelf verdwijnt.

Bij kinderen met atopisch eczeem komt molluscum contagiosum vaker voor omdat hun huidbarrière minder intact is. De droge, geschonden huid bij eczeem maakt het makkelijker voor het virus om binnen te dringen. Ook kan het jeukende eczeem ervoor zorgen dat kinderen meer krabben, wat het virus helpt verspreiden.

Bij volwassenen wijst molluscum contagiosum soms op een verzwakt immuunsysteem. Bij mensen met hiv, bij orgaantransplantatiepatiënten die medicijnen gebruiken die de afweer onderdrukken, of bij mensen met andere aandoeningen die de immuniteit verminderen, kunnen parelwratjes uitgebreider zijn en langer aanhouden.

Het herkennen van parelwratjes is meestal niet moeilijk dankzij hun karakteristieke uiterlijk. De mollusca zijn kleine, wat glinsterende bolletjes die er glad en glanzend uitzien. Ze hebben een doorsnede van enkele millimeters, meestal tussen 2 en 5 millimeter, hoewel ze soms groter kunnen worden.

Het meest kenmerkende aspect is het centrale kuiltje in het midden van elk bolletje. Dit geeft hen het uiterlijk van een mini vulkaantje. Wanneer je voorzichtig drukt, komt er soms een witte, kaasachtige substantie uit dit kuiltje vol virusdeeltjes.

De kleur varieert van huidkleurig tot lichtroze of parelwit. Ze hebben een glanzend oppervlak dat hen onderscheidt van gewone wratten. Bij aanraking voelen ze stevig en glad aan. Ze zijn meestal niet pijnlijk, tenzij ze ontstoken raken door krabben.

Parelwratjes komen meestal in kleine groepjes voor. Ze kunnen in een lijn liggen volgens het patroon van krablijnen waar je het virus hebt verspreid. Het aantal kan variëren van enkele tot tientallen. Over het algemeen veroorzaken ze geen jeuk of pijn. Als een molluscum geïrriteerd raakt door wrijving, kan het rood en pijnlijk worden.

Parelwratjes kunnen in principe overal op je lichaam voorkomen, maar ze hebben wel voorkeurslocaties. De romp is een veelvoorkomende locatie. Borst, buik en rug zijn vaak bezaaid met mollusca. Deze gebieden komen regelmatig in contact met besmette oppervlakken.

De armen en benen zijn eveneens frequent aangetast. De buitenkant van de armen en de dijen zijn favoriete plekken. Deze gebieden komen vaak in contact met oppervlakken zoals speeltoestellen en zwembadnaden. De oksels en liezen zijn gevoelige zones waar parelwratjes graag ontstaan door warmte en vochtigheid.

Het gezicht wordt minder vaak aangetast bij kinderen, maar het kan voorkomen. De wangen, rond de ogen en de kin kunnen mollusca vertonen. Let extra op bij letsels nabij de ogen. Het genitale gebied kan worden aangetast, vooral bij tieners en volwassenen waar besmetting via seksueel contact heeft plaatsgevonden.

Belangrijk is dat parelwratjes de handpalmen en voetzolen meestal sparen. Dit onderscheidt hen van gewone wratten. Ook het hoofdhaar en de nagels worden niet aangetast.

De beslissing om parelwratjes te behandelen hangt af van verschillende factoren. Bij veel kinderen is afwachten een valide optie omdat de infectie meestal vanzelf geneest. Anderzijds kan actieve behandeling voordelen hebben.

Spontane genezing is het natuurlijke verloop. Je immuunsysteem ontwikkelt geleidelijk afweer tegen het virus, waarna de mollusca vanzelf verdwijnen. Dit kan echter lang duren, soms zes maanden tot twee jaar. Voor sommige ouders en kinderen is deze lange wachttijd moeilijk te accepteren.

Actieve behandeling van de eerste mollusca kan de verspreiding stoppen en het genezingsproces versnellen. De meest gebruikelijke methode is verwijdering met een curette, een klein lepeltje met een scherpe rand waarmee de arts het bolletje uit de huid kan scheppen. Deze procedure is effectief maar kan pijnlijk zijn.

Om de pijn te verminderen wordt dertig minuten voor de behandeling een lokaal verdovende crème aangebracht. Het is belangrijk om deze crème af te dekken met plastic folie. Na verwijdering blijft er een klein wondje achter. Het wondje geneest binnen enkele dagen. Zijn er zeer veel mollusca, dan wordt de behandeling gespreid over twee of drie sessies.

Een andere methode is bevriezen met vloeibare stikstof. De extreme kou vernietigt de geïnfecteerde huidcellen. Deze methode kan pijnlijk zijn en vereist soms meerdere sessies. Het is vooral geschikt voor oudere kinderen.

Bij jonge kinderen die angstig zijn of bij wie behandeling moeilijk is, kan je arts adviseren om te wachten op spontane genezing. Dit is een volkomen acceptabele keuze omdat de aandoening onschuldig is.

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat lokale crèmes of zalven effectief zijn tegen parelwratjes. Diverse producten worden op internet aangeprezen, maar deze hebben geen aangetoonde werking. Het virus zit diep genoeg in de huid dat oppervlakkige behandelingen het niet bereiken.

Ook medicamenteuze behandeling met tabletten is niet effectief. Het virus blijft lokaal in de huid en verspreidt zich niet via de bloedbaan. Agressief krabben of zelf proberen te verwijderen verergert het probleem meestal. Je riskeert infectie en verspreidt het virus naar andere delen van je lichaam.

Complete isolatie van het kind is niet nodig en zelfs onwenselijk. Parelwratjes zijn weliswaar besmettelijk, maar het is onrealistisch om kinderen helemaal thuis te houden. Wel is het verstandig om voorzorgsmaatregelen te nemen zoals niet samen in bad gaan.

Overdreven hygiënemaatregelen zoals constant desinfecteren hebben beperkt nut. Normale hygiëne is voldoende. Het virus verspreidt zich vooral via direct contact.

Zijn parelwratjes besmettelijk?

Ja, parelwratjes zijn besmettelijk. Het virus verspreidt zich via direct contact met de mollusca of indirect via besmette voorwerpen zoals handdoeken en washandjes. Water kan een rol spelen bij verspreiding omdat het virus op oppervlakken in vochtige omgevingen kan achterblijven, wat de kans op contact verspreiding kan verhogen. Toch is directe huid-op-huidcontact de belangrijkste route van besmetting bij molluscum contagiosum, en watercontact alleen is meestal niet de meest voorkomende overdrachtsroute.

Hoe lang duren parelwratjes?

Parelwratjes genezen meestal vanzelf binnen zes maanden tot twee jaar. De duur varieert sterk per kind. Bij sommigen verdwijnen ze na enkele maanden, bij anderen duurt het langer. Behandeling kan het proces verkorten, vooral als je de eerste mollusca vroeg verwijdert. Ook het behandelen van onderliggend eczeem of een droge huid kan ervoor zorgen dat parelwratjes sneller genezen. Gedurende de genezingsfase kunnen nieuwe mollusca blijven verschijnen voordat ze allemaal verdwijnen.

Moet mijn kind thuisblijven van school of zwemmen?

Nee, kinderen met parelwratjes hoeven niet thuis te blijven van school. Ze kunnen gewoon naar school en mogen ook zwemmen. Wel is het verstandig om de mollusca af te dekken met een waterdicht pleister tijdens het zwemmen om verspreiding te beperken. Leer je kind om niet aan de bolletjes te krabben en eigen handdoeken te gebruiken.

Kunnen parelwratjes terugkomen nadat ze zijn verdwenen?

Ja, het is mogelijk om opnieuw besmet te raken nadat de eerste infectie is genezen. Je bouwt wel enige immuniteit op tegen het virus, maar deze bescherming is niet volledig. Een nieuwe besmetting kan optreden, vooral als je weer in contact komt met het virus. Wel zijn herinfecties minder frequent dan de eerste besmetting.

Wanneer moet ik naar de dokter?

Ga naar je arts wanneer je de eerste parelwratjes ontdekt om de diagnose te bevestigen. Ook bij snelle verspreiding, veel mollusca, letsels die ontstoken raken of bij twijfel over de diagnose is medisch advies belangrijk. Bij volwassenen met parelwratjes is het altijd verstandig om je arts te raadplegen omdat dit kan wijzen op een verzwakt immuunsysteem.

Blijven er littekens achter?

Nee, parelwratjes laten normaal gesproken geen littekens achter. Als ze vanzelf verdwijnen of professioneel worden verwijderd, geneest de huid zonder blijvende sporen. Alleen bij infectie of als er agressief aan wordt gekrabd kunnen kleine littekentjes ontstaan. Laat je kind daarom niet aan de mollusca krabben en laat verwijdering over aan een professional.

1. Gezondheid en Wetenschap: Parelwratjes (molluscum contagiosum)
   
2. Ebpnet: Evidence-based richtlijnen voor de huisarts
   
3. Kind en Gezin: Water- of parelwratten
   

‍