Dermatofibroom: symptomen, oorzaken & behandeling

Een dermatofibroom is een goedaardig huidgezwelletje dat ontstaat uit bindweefsel in de huid. Het voelt hard aan, is stevig verankerd in de huid en heeft een vlak of licht verheven oppervlak. De grootte varieert doorgaans tussen 0,5 en 1 centimeter.

Een dermatofibroom heeft verschillende synoniemen: dermale histiocytoom, fibreus histiocytoom of sclerosing hemangioom. In de praktijk worden deze termen door dermatologen afwisselend gebruikt voor hetzelfde aandoening.

Het is belangrijk om een dermatofibroom te onderscheiden van andere huidbultjes zoals een steelwratje of fibroom, dat zachter aanvoelt en aan een steeltje hangt. Een dermatofibroom zit vastgehecht in de huid zelf.

Een dermatofibroom is een goedaardige huidafwijking. De kans dat het zich ontwikkelt tot een kwaadaardige aandoening is verwaarloosbaar klein.

De exacte oorzaak van een dermatofibroom is niet bekend. Dermatologen vermoeden dat een kleine beschadiging van de huid, zoals een insectenbeet, een ingroeiend haar of een kleine wonde, een reactie van het bindweefsel in de huid triggert. Het bindweefsel groeit dan lokaal uit tot een goedaardig bultje.

Een dermatofibroom komt het vaakst voor bij vrouwen tussen de 20 en 50 jaar, hoewel mannen er ook last van kunnen hebben.

In zeldzame gevallen ontstaan meerdere dermatofibromen in korte tijd. Dit wordt eruptieve dermatofibromatose genoemd. Dit patroon wordt vaker gezien bij mensen met een verstoord of onderdrukt immuunsysteem, bijvoorbeeld bij systemische lupus erythematodes (SLE), HIV-infectie of het gebruik van immunosuppressieve medicatie.

Bij de meeste mensen is een enkel dermatofibroom gewoon een geisoleerd voorval.

Een dermatofibroom is meestal een klein, stevig bultje dat hard aanvoelt. De kleur kan varieren van roze tot bruin. Vaak heeft het een lichter centrum met een donkerdere rand.

Het meest betrouwbare kenmerk is het zogeheten kuiltjesteken (of dimple sign): wanneer je het bultje tussen duim en wijsvinger knijpt, trekt de huid naar binnen in plaats van naar buiten. Dit is een eigenschap die typisch is voor een dermatofibroom en helpt om het te onderscheiden van andere bultjes.

Dermatofibroom of melanoom: hoe zie je het verschil?

Soms ziet een dermatofibroom er donker of gevlekt uit, wat op een moedervlek kan lijken en ongerustheid kan wekken. Gebruik de ABCDE-regel om te checken of verdere beoordeling nodig is (lees ook meer over melanoom herkennen): Asymmetrie (een dermatofibroom is doorgaans symmetrisch), Borden (de randen zijn goed afgebakend), Kleur (meestal vrij uniform roze tot bruin, het centrum kan iets afwijken), Diameter (kleiner dan 1 cm) en Evolutie (groeit nauwelijks of niet).

Bij twijfel, of wanneer het bultje snel groeit, van kleur verandert of begint te bloeden, is het verstandig een dermatoloog te raadplegen. Een gecertificeerde Skindr-dermatoloog beoordeelt je bultje binnen 48 uur.

Een dermatofibroom ontstaat het vaakst op de onderbenen. Dit is veruit de meest voorkomende locatie, mogelijk omdat de benen vaker te maken hebben met kleine beschadigingen zoals ingegroeide haren, scheerwondjes of insectenbeten.

Daarnaast komen dermatofibromen voor op de bovenbenen, bovenarmen en de romp. Op het gezicht, de handpalmen of de voetzolen zijn ze uitzonderlijk zeldzaam.

Sommige mensen hebben er een, anderen meerdere op verschillende plekken. Er is geen voorkeur voor links of rechts, of voor een specifieke zijde van het lichaam.

De beste aanpak bij een dermatofibroom zonder klachten is afwachtend beleid. Omdat het bultje volledig goedaardig is, is behandelen medisch niet noodzakelijk. De meeste mensen kiezen ervoor het gewoon te laten zitten.

Wanneer een dermatofibroom toch hinder geeft, zijn er twee opties.

Chirurgische verwijdering (excisie): de dermatoloog snijdt het bultje weg, inclusief een marge gezond weefsel. Dit laat een littekennetje van 1 tot 2 centimeter achter, maar het recidiefrisico is laag.

CO2-laserbehandeling: minder ingrijpend, maar heeft een hogere kans op terugkomst omdat niet altijd het volledige bultje wordt verwijderd.

Via Skindr laat je een gecertificeerde dermatoloog het bultje beoordelen, zonder doorverwijzing. Binnen 48 uur ontvang je advies over beoordeling en behandeling.

Cremes, zalf of olieen helpen niet bij een dermatofibroom. Omdat het bultje diep in het bindweefsel zit, bereikt een uitwendig middel de kern nooit. Dermatofibromen verdwijnen ook niet vanzelf door een product aan te brengen.

Probeer een dermatofibroom ook nooit zelf weg te snijden of te prikken. Naast het risico op infectie is de kans groot dat het bultje terugkomt omdat de bindweefselkern intact blijft.

Wees voorzichtig bij het scheren over een dermatofibroom. Het oppervlak van het bultje is gevoelig, en een scheerwondje kan irritatie of bloeding veroorzaken. Gebruik bij voorkeur een scheermes met bewaking of vermijd de plek.

Hoe weet ik zeker of het een dermatofibroom is en niet iets anders?

Het kuiltjesteken is het meest onderscheidende kenmerk: knijp het bultje zacht samen en de huid trekt naar binnen. Bij twijfel laat je het controleren door een gecertificeerde dermatoloog via Skindr, binnen 48 uur.

Kan een dermatofibroom kwaadaardig worden?

Nee, er is geen bewijs dat het zich kan ontwikkelen tot een kwaadaardige aandoening.

Vergoedt het ziekenfonds de verwijdering?

Enkel als er een medische indicatie is (zoals recidiverende bloedingen). Puur cosmetische verwijdering valt buiten de vergoeding.

Verdwijnt een dermatofibroom vanzelf?

Zelden. De meeste dermatofibromen blijven stabiel aanwezig gedurende jaren.

Is een dermatofibroom besmettelijk?

Nee. Het is een lokale bindweefselreactie die niet overdraagbaar is.

Wanneer moet ik naar een dermatoloog?

Als het bultje snel groeit, van kleur verandert, begint te bloeden of pijnlijker wordt, laat je het beoordelen. Via Skindr ontvang je binnen 48 uur advies van een gecertificeerde dermatoloog.

• DermNet NZ - Dermatofibroma
• Skindr dermatologen (medisch geverifieerd)