.webp)
Wat is hypostatisch eczeem?
Hypostatisch eczeem is een vorm van eczeem die ontstaat op de onderbenen bij mensen met een verminderde afvoer van bloed via de beenaderen. Je hoort ook de namen stuwingseczeem, variceus eczeem (omdat het vaak samen voorkomt met spataderen) of de medische term stasis dermatitis. De huid op de onderbenen wordt rood, droog en schilferig en jeukt vaak hevig.
De aandoening hangt samen met chronische veneuze insufficiëntie (CVI): een toestand waarbij de aderen het bloed onvoldoende vanuit de benen terug naar het hart vervoeren. Hierdoor ontstaat een verhoogde druk in de beenaderen en kan vocht zich ophopen in de onderbenen (oedeem). Hypostatisch eczeem komt vooral voor bij oudere mensen en iets vaker bij vrouwen. Het bevindt zich meestal rond de enkels en aan de onderbenen.
Hypostatisch eczeem is niet besmettelijk. Het is vaak een chronische aandoening, omdat de onderliggende veneuze insufficiëntie meestal niet vanzelf verdwijnt. Met de juiste behandeling, en dan vooral met compressietherapie (steunkousen), kunnen de huidklachten meestal goed onder controle worden gehouden. Wanneer de onderliggende oorzaak, zoals spataderen, succesvol wordt behandeld, kan het eczeem in veel gevallen sterk verbeteren of zelfs verdwijnen.
Heb je last van Hypostatisch eczeem?
Laat je huid beoordelen door een erkende dermatoloog via de Skindr app. Upload foto's en krijg binnen 48 uur een diagnose met persoonlijk advies. Geen wachtkamer, geen verwijsbrief nodig.
Hoe ontstaat hypostatisch eczeem?
Hypostatisch eczeem ontstaat door chronische veneuze insufficiëntie (CVI), een aandoening waarbij het bloed onvoldoende uit de benen wordt afgevoerd via de aderen. Normaal zorgen de kuitspieren ervoor dat het bloed tegen de zwaartekracht in naar het hart wordt gepompt, terwijl kleppen in de aderen voorkomen dat het terugstroomt. Werken deze kleppen onvoldoende, dan ontstaat er terugstroming van bloed en neemt de druk in de beenaderen toe.
Door die verhoogde druk lekken vocht en ontstekingsbevorderende stoffen uit de bloedvaten naar het omliggende weefsel. Hierdoor ontstaat een ontstekingsreactie die zich aan de huid uit als eczeem. Langdurig staan of zitten kan de stuwing verergeren, terwijl bewegen, zoals wandelen, fietsen en zwemmen, de afvoer van bloed uit de benen ondersteunt.
Risicofactoren voor chronische veneuze insufficiëntie en hypostatisch eczeem zijn onder meer hogere leeftijd, spataders, overgewicht, een doorgemaakte diepveneuze trombose, lymfoedeem en een voorgeschiedenis van bestraling. Ook zwangerschap en hormonale factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van veneuze insufficiëntie.
Contactallergie door zalven en kousen
Wie langdurig hypostatisch eczeem heeft, loopt een verhoogd risico op een contactallergie voor bestanddelen van zalven, crèmes, verbandmaterialen of compressiematerialen. Daardoor kan naast het stuwingseczeem ook een allergisch contacteczeem ontstaan. Houd hiermee rekening als de klachten ondanks behandeling aanhouden of verergeren. In dat geval kan aanvullend onderzoek, bijvoorbeeld met plaktesten, zinvol zijn om een contactallergie op te sporen.
Symptomen en kenmerken van hypostatisch eczeem
Hypostatisch eczeem uit zich als onscherp begrensde, rode en schilferende plekken op de onderbenen, meestal rond de enkels. De huid jeukt vaak hevig, waardoor krabsporen kunnen ontstaan. Soms is de huid nattend en kunnen er korsten optreden.
Naast het eczeem zijn er vaak tekenen van chronische veneuze insufficiëntie aanwezig, zoals spataders, gezwollen enkels (oedeem) en bruinachtige verkleuringen van de huid door afzetting van ijzerhoudend pigment (hemosiderine). Door het oedeem kunnen ook indrukbare putjes ontstaan, bijvoorbeeld op de plaats waar sokken hebben gezeten.
In een verder gevorderd stadium kunnen atrofie blanche (kleine witglanzende littekenachtige plekjes) en ulcus cruris venosum (open been) optreden.
Hoe ziet hypostatisch eczeem eruit op verschillende huidtinten?
Op een lichte huid valt de roodheid van hypostatisch eczeem meestal goed op. Op een donkere huid kan roodheid minder zichtbaar zijn en kan de huid eerder paarsbruin, donkerbruin of grijzig verkleurd lijken. Ook de bruine verkleuringen door ijzerafzetting (hemosiderine) zijn op een donkere huid soms moeilijker te herkennen. Let daarom niet alleen op kleurveranderingen, maar ook op andere kenmerken zoals zwelling (oedeem), jeuk, schilfering en een verdikte of geïrriteerde huid.
Wanneer maak je je zorgen?
Hypostatisch eczeem kan lijken op andere huidaandoeningen, zoals nummulair eczeem, contacteczeem of een huidinfectie. Soms ontstaat er bovendien een huidinfectie bovenop het bestaande eczeem.
Krijg je plots een fel rode, warme, pijnlijke en snel uitbreidende plek op het onderbeen, eventueel samen met koorts of een ziek gevoel, zoek dan dezelfde dag medische hulp. Dit kan wijzen op een huidinfectie.
Ontstaat er een open wond (ulcus) op het onderbeen, laat die dan beoordelen door een arts. Twijfel je over je klachten? Een gecertificeerde dermatoloog beoordeelt je huid via Skindr binnen 48 uur op basis van enkele foto's.
Waar komt hypostatisch eczeem voor?
Hypostatisch eczeem zit vrijwel altijd op de onderbenen, vooral rond de enkels en op het onderbeen. Dat is de plek waar de veneuze druk het hoogst is en de stuwing het sterkst. De voeten blijven meestal gespaard.
De aandoening kan aan één of aan beide benen voorkomen. In de loop van de tijd kan ook het andere been betrokken raken wanneer daar eveneens chronische veneuze insufficiëntie ontstaat. Soms ontstaan daarnaast eczeemplekken op andere delen van het lichaam. Dit is meestal het gevolg van een zogenoemde strooireactie (eczematide) of van een bijkomende contactallergie.
Blijft hypostatisch eczeem langdurig bestaan, dan kan een slecht genezende wond aan het onderbeen ontstaan. Men spreekt dan van een veneus beenulcus of open been. Dit is een belangrijke reden om hypostatisch eczeem tijdig te behandelen.
Heb je last van Hypostatisch eczeem?
Laat je huid beoordelen door een erkende dermatoloog via de Skindr app. Upload foto's en krijg binnen 48 uur een diagnose met persoonlijk advies. Geen wachtkamer, geen verwijsbrief nodig.
Behandeling van hypostatisch eczeem
De behandeling van hypostatisch eczeem richt zich op twee doelen: de bloedafvoer in de benen verbeteren en de huid tot rust brengen. Het aanpakken van de onderliggende veneuze insufficiëntie is essentieel, omdat de klachten anders vaak blijven terugkeren.
Compressie: de basis van de behandeling
Compressietherapie vormt de hoeksteen van de behandeling. Bij veel zwelling wordt het been vaak eerst enkele weken gezwachteld. Daarna worden elastische steunkousen aangemeten. Deze verbeteren de bloedafvoer en verminderen het oedeem. Draag de kousen dagelijks, ook bij warm weer. Beweeg daarnaast regelmatig, leg je benen omhoog bij langdurig zitten, vermijd knellende kleding en probeer een gezond gewicht te behouden.
Huidverzorging en medische behandeling
Smeer de huid dagelijks in met een vette, parfumvrije crème om uitdroging tegen te gaan. Bij een actieve opstoot kan een arts tijdelijk een corticosteroïdcrème voorschrijven om de ontsteking en jeuk te verminderen. Ontstaat er een huidinfectie, dan kan aanvullende behandeling nodig zijn. Het behandelen van onderliggende spataders kan het eczeem vaak sterk verbeteren of zelfs doen verdwijnen.
Wanneer naar een dermatoloog?
Raadpleeg een arts of dermatoloog als de klachten onvoldoende verbeteren, blijven terugkeren, als er tekenen van een infectie ontstaan of wanneer een slecht genezende wond of een open been ontstaat. Via Skindr ontvang je binnen 48 uur advies van een gecertificeerde dermatoloog op basis van enkele foto's. Indien een lichamelijk onderzoek of aanvullend vaatonderzoek nodig is, word je gericht doorverwezen.
Wat werkt niet tegen hypostatisch eczeem?
Alleen de huid verzorgen of uitsluitend een corticosteroïdcrème gebruiken zonder de onderliggende veneuze insufficiëntie aan te pakken, geeft meestal slechts tijdelijke verlichting. Zonder compressietherapie blijft de verhoogde druk in de beenaderen bestaan, waardoor de klachten vaak terugkeren.
Antibiotica helpen niet tegen hypostatisch eczeem zelf, omdat het geen infectie is. Toch wordt de aandoening soms verward met een huidinfectie, waardoor onnodig antibiotica worden voorgeschreven. Antibiotica zijn alleen aangewezen wanneer er daadwerkelijk sprake is van een bijkomende bacteriële infectie.
Een andere veelgemaakte fout is het niet dragen van steunkousen tijdens warme dagen. Hoewel steunkousen dan minder comfortabel kunnen aanvoelen, zijn ze juist belangrijk om vochtophoping en verergering van de klachten te voorkomen.
Blijven de klachten bestaan ondanks behandeling? Wissel dan niet op eigen initiatief voortdurend van zalf of crème. Bij langdurig hypostatisch eczeem kan namelijk een contactallergie ontstaan voor bestanddelen van zalven, crèmes, verbandmaterialen of compressiematerialen. Hierdoor kunnen de huidklachten juist toenemen in plaats van verbeteren. In dat geval is verder onderzoek naar een mogelijke contactallergie zinvol.
Veelgestelde vragen over hypostatisch eczeem
Is hypostatisch eczeem besmettelijk?
Nee, hypostatisch eczeem is niet besmettelijk. Het is geen infectie, maar een gevolg van een verminderde bloedafvoer in de aderen van de benen. Je kunt het niet doorgeven aan anderen.
Wat is de oorzaak van hypostatisch eczeem?
De oorzaak is chronische veneuze insufficiëntie: een verminderde afvoer van bloed in de beenaderen. Daardoor stijgt de druk in de bloedvaten, lekt er vocht naar het weefsel en ontstaat een ontsteking die zich als eczeem toont.
Helpen steunkousen echt tegen hypostatisch eczeem?
Ja. Compressie met steunkousen is de hoeksteen van de behandeling. Ze verbeteren de bloedafvoer en verminderen de zwelling, waardoor het eczeem tot rust komt. Draag ze elke dag, ook bij warm weer.
Kan hypostatisch eczeem genezen?
De huidklachten zijn meestal goed onder controle te krijgen met compressietherapie en huidverzorging. De onderliggende veneuze insufficiëntie verdwijnt meestal niet vanzelf. Wanneer een behandelbare oorzaak, zoals spataders, wordt aangepakt, kan het eczeem sterk verbeteren of soms helemaal verdwijnen.
Is hypostatisch eczeem gevaarlijk?
Op zich niet, maar onbehandeld kan een langbestaand stuwingseczeem leiden tot een open been (een hardnekkige wond). Bij tekenen van een infectie, zoals snel uitbreidende roodheid, warmte en koorts, zoek je dezelfde dag hulp.
Wanneer moet ik met hypostatisch eczeem naar een dermatoloog?
Als de klachten niet verbeteren, blijven terugkeren, bij tekenen van infectie of bij een open wondje op het onderbeen. Via Skindr krijg je binnen 48 uur een beoordeling van een gecertificeerde dermatoloog.
Kan Skindr helpen bij hypostatisch eczeem?
Ja. Je laadt enkele foto's en een beschrijving van je klachten op, en een gecertificeerde dermatoloog beoordeelt je huid binnen 48 uur, zonder wachtkamer of doorverwijzing. Bij nood aan een vaatonderzoek verwijzen we gericht door.
