Pyogeen granuloom: symptomen, oorzaken & behandeling

Een pyogeen granuloom is een goedaardig, snel groeiend gezwelletje dat is opgebouwd uit bloedvaatjes in de huid. Het bloedt gemakkelijk, soms hevig, bij de kleinste aanraking. De naam is historisch verwarrend: het is geen echte infectie (niet pyogeen) en geen echt granuloom. Het is simpelweg een overmatige groei van bloedvaatjes na een kleine prikkeling van de huid. Meer medische achtergrond vind je bij DermNet.

Andere namen: granuloma pyogenicum en granuloma teleangiectaticum

De aandoening staat ook bekend als granuloma pyogenicum (de medische Latijnse naam die veel gebruikt wordt) en granuloma teleangiectaticum (een nauwkeuriger term die verwijst naar de bloedvaatstructuur). In dagelijks gebruik worden deze termen door elkaar gebruikt.

Kinderen, jongvolwassenen en zwangere vrouwen krijgen een pyogeen granuloom het vaakst, maar het kan op elke leeftijd optreden.

De precieze oorzaak is niet volledig opgehelderd, maar een klein letsel van de huid lijkt in veel gevallen de aanleiding te geven. Een splinter, een wondje, een schaafplek of chronische irritatie kan de bloedvaatgroei in gang zetten.

Bij zwangere vrouwen spelen hormonale veranderingen mee: een pyogeen granuloom ontstaat dan spontaan en krimpt na de bevalling soms vanzelf terug. Dit wordt ook wel een "zwangerschapsgranuloom" of "pregnancy tumor" genoemd.

Bepaalde middelen kunnen ook een rol spelen: cyclosporine en sommige andere behandelingen zijn als oorzaak beschreven. Groei van niets naar volledige grootte verloopt doorgaans in 2 tot 6 weken.

Een pyogeen granuloom ziet er uit als een rood tot paarsrood, glanzend, enigszins aangeheven bultje. Rond de basis is soms een kraagvormig huidrandje zichtbaar. De grootte varieert van enkele millimeters tot 2 centimeter. Het meest kenmerkende en alarmerende symptoom is het gemak waarmee het bloedt: de kleinste aanraking, een wasbeweging of een kledingstuk kan al een stevig bloeding uitlokken.

Op een donkere huid is de kleur soms minder goed zichtbaar en minder rood. Bloeding bij aanraking is dan het belangrijkste signaal.

Een amelanotisch melanoom (een zeldzame huidkankervorm zonder pigment) kan er vergelijkbaar uitzien. Om die reden moet elk snel groeiend, bloedend bultje door een arts worden beoordeeld. Via een foto kan een Skindr-dermatoloog een eerste inschatting maken van een melanoom of kwaadaardig vlekje, of het onderscheiden van een gewone moedervlek of pigmentlaesie.

Een pyogeen granuloom treedt het vaakst op aan de vingers, handen, lippen en neus, en op het gezicht in het algemeen. Bij kinderen komt het vaker op het hoofd en de nek voor dan bij volwassenen. Op het bovenlichaam is het ook mogelijk.

Een bijzondere locatie is het tandvlees of de mondholte, met name bij zwangere vrouwen: dit wordt een zwangerschapsepulis of epulis granulomatosa genoemd en valt onder de bevoegdheid van een tandarts of mond-kaak-aangezichtschirurg. Meer hierover lees je bij huidziekten en de mond.

Een pyogeen granuloom verdwijnt zelden vanzelf bij volwassenen en vereist professionele behandeling. De meest gebruikte methode is curettage gecombineerd met elektrocoagulatie: onder plaatselijke verdoving wordt het weefsel weggekrabd en de basis dichtgebrand om bloeding te stoppen en terugkeer te verminderen. Excisie met hechting is een alternatief, zeker als er diagnostische twijfel is over de aard van het gezwelletje.

Bij kleine, vroege laesies zijn ook minder invasieve opties zoals een zilvernitraatstift of cryotherapie soms toepasbaar.

Na verwijdering wordt het weefsel standaard opgestuurd voor pathologisch onderzoek, zodat een melanoom definitief kan worden uitgesloten. Betrouwbare patiënteninformatie over goedaardige huidgezwellen vind je ook bij Gezondheid en Wetenschap.

Terugkeer na behandeling komt voor in 10 tot 16% van de gevallen. Zelfzorg thuis: dek het gezwelletje af met een pleister, raak het niet aan, en druk bij bloeding 5 tot 10 minuten stevig. Wacht niet te lang: bij een bloedend, snel groeiend bultje is een dermatoloogbezoek binnen 2 tot 4 weken aangewezen. Het verwijderde weefsel kan via een huidbiopsie worden nagekeken. Via Skindr ontvang je binnen 48 uur advies van een gecertificeerde dermatoloog, zodat het huidkanker uitsluiten snel en eenvoudig kan.

Het gezwelletje aanraken, krabben of manipuleren is gevaarlijk: het bloedt hevig en het infectierisico neemt toe. Afbinden met een draadje of elastiekje thuis is een bijzonder riskante methode die onvolledige verwijdering, weefselschade en infectie veroorzaakt. Zelf verwijderen met een naald of mesje brengt een bloedingsrisico mee en maakt pathologisch onderzoek onmogelijk.

Afwachten werkt ook niet goed: bij volwassenen krimpt een pyogeen granuloom zelden spontaan. Schimmelcrème of antibioticazalf heeft geen enkel effect, omdat het geen infectie of schimmelaandoening is.

Wat is een pyogeen granuloom?

Een pyogeen granuloom is een goedaardig, snel groeiend bloedvaatgezwelletje in de huid dat sterk bloedt bij aanraking. Het is niet kwaadaardig maar moet altijd door een arts worden beoordeeld.

Gaat een pyogeen granuloom vanzelf weg?

Bij zwangere vrouwen krimpt het soms na de bevalling spontaan. Bij kinderen en volwassenen verdwijnt het zelden vanzelf en is professionele behandeling nodig.

Is een pyogeen granuloom gevaarlijk?

Het is goedaardig en verspreidt zich niet. Maar het kan uiterlijk lijken op een amelanotisch melanoom. Laat elk snel groeiend, bloedend bultje altijd door een dermatoloog beoordelen.

Hoe wordt een pyogeen granuloom behandeld?

Curettage met elektrocoagulatie is de meest gebruikte methode. Excisie is een alternatief. Weefsel wordt altijd nagekeken via pathologisch onderzoek om kwaadaardigheid uit te sluiten.

Kan het terugkomen na behandeling?

Ja, in 10 tot 16% van de gevallen. Een tweede behandeling is dan nodig.

Kan Skindr helpen bij een pyogeen granuloom?

Ja. Je stuurt een foto van het gezwelletje en een gecertificeerde dermatoloog van Skindr geeft je binnen 48 uur advies, ook over de urgentie van een fysiek bezoek.

• DermNet — Pyogenic granuloma
• Gezondheid en Wetenschap