Psoriasis: symptomen, oorzaken & behandeling

Psoriasis is een chronische ontstekingsziekte van de huid die zich uit in rode, verdikte plekken bedekt met zilverwitte schilfers. De naam is afgeleid van het Griekse woord psora, dat verwijst naar jeuk. Toch ervaart niet iedereen met psoriasis jeuk. De aandoening kent perioden van opflakkering en remissie.

Bij psoriasis verloopt de vernieuwing van huidcellen veel sneller dan normaal. Een gezonde huid vernieuwt zich in ongeveer een maand, terwijl dit bij psoriasis al binnen enkele dagen gebeurt. Hierdoor stapelen huidcellen zich op aan het huidoppervlak en ontstaan de typische schilferende plaques. Dit komt doordat het immuunsysteem ontregeld raakt en ontstekingsstoffen produceert die de huidcellen aanzetten tot een versnelde deling.

Psoriasis is absoluut niet besmettelijk. Je kunt de aandoening niet krijgen door huidcontact met iemand die psoriasis heeft. Dit is belangrijk om te benadrukken, omdat mensen met psoriasis helaas nog vaak geconfronteerd worden met misverstanden hierover.

Mensen met psoriasis hebben een verhoogd risico op andere aandoeningen: diabetes, overgewicht, hart- en vaatziekten en verstoorde cholesterolwaarden. Dit komt doordat psoriasis een systemische ontstekingsziekte is die ook ontstekingsprocessen elders in het lichaam kan beïnvloeden. Regelmatige controle van de algemene gezondheid is aangewezen. Lijkt jouw huidklacht eerder op een andere aandoening? Lees dan meer over het onderscheid met eczeem, waarbij de plekken vaak vager begrensd zijn en sterker jeuken.

De exacte oorzaak van psoriasis is nog niet volledig opgehelderd, maar we weten dat meerdere factoren een rol spelen.

Erfelijkheid is een belangrijke factor. Als één van je ouders psoriasis heeft, heb je ongeveer tien procent kans om het ook te ontwikkelen. Hebben beide ouders psoriasis, dan stijgt dit risico tot ongeveer vijftig procent.

Je immuunsysteem speelt een centrale rol. Bij psoriasis is een bepaald type witte bloedcel, de T-cel, overactief. Deze cellen produceren ontstekingsstoffen die de huidcellen aanzetten tot zeer snelle deling. Middelen die het immuunsysteem onderdrukken, zijn daarom effectief bij de behandeling.

Triggers die de aandoening activeren of verergeren: infecties (streptokokkenkeelontsteking lokt guttate psoriasis uit), stress, bepaalde middelen (middelen tegen hoge bloeddruk, lithium en bepaalde ontstekingsremmers kunnen psoriasis uitlokken of verergeren), roken, overmatig alcoholgebruik en het Koebner fenomeen (psoriasis op de plek van een schram of tatoeage).

Zomers verbetert psoriasis bij veel mensen door zonlicht, terwijl het in de winter door droge lucht erger wordt. Een andere chronische huidaandoening met roodheid die ook in opstoten verloopt, is rosacea.

Psoriasis kent verschillende verschijningsvormen, elk met eigen karakteristieke kenmerken.

De meest voorkomende vorm is plaquepsoriasis, goed voor ongeveer negentig procent van alle gevallen. De typische psoriasislaesie is een scherp begrensde, rode plek bedekt met zilverwitte schilfers. Wanneer je voorzichtig een schilfer wegkrabt, zie je kleine puntbloedinkjes ontstaan: het fenomeen van Auspitz, zeer typerend voor psoriasis.

Druppelvormige psoriasis of psoriasis guttata komt vooral voor bij jongeren en ontstaat vaak plotseling na een infectie: vele kleine rode vlekjes verspreid over het lichaam.

Psoriasis inversa treedt op in huidplooien zoals oksels, liezen en bilspleet. De typische schilfers ontbreken hier: de huid is rood en glad glanzend.

Pustueuze psoriasis is een zeldzame vorm met puisten of blaasjes. Nagelafwijkingen komen voor bij ongeveer de helft van alle mensen met psoriasis: kleine kuiltjes, verdikking, verkleuring of loslating van het nagelbed. Lees meer over deze en andere nagelproblemen en wanneer een beoordeling zinvol is.

Psoriasisartritis is een vorm van gewrichtsontsteking die bij 10 tot 30 procent van de mensen met psoriasis voorkomt. Vroege herkenning en behandeling is belangrijk om blijvende gewrichtsschade te voorkomen.

Twijfel je of je rode plekken psoriasis zijn? Via Skindr beoordeelt een gecertificeerde dermatoloog je huid binnen 48 uur, zonder wachtkamer.

Psoriasis heeft duidelijke voorkeurslocaties. De meest karakteristieke locaties zijn de strekzijden van ellebogen en knieën: ongeveer zeventig procent van de mensen met plaquepsoriasis heeft plekken op deze locaties. De onderrug en het heiligbeen zijn ook veel voorkomende locaties.

De hoofdhuid is bij ongeveer vijftig procent van de mensen met psoriasis aangedaan. Psoriasis van de hoofdhuid varieert van milde schilfering tot dikke, verdikte plekken die over de haargrens heen kunnen groeien. Oren, wenkbrauwen en haargrens kunnen ook getroffen worden. Lees meer over psoriasis en andere hoofdhuidaandoeningen en wat de schilfering veroorzaakt.

Huidplooien zoals oksels, liezen en bilspleet kunnen psoriasis inversa ontwikkelen. Handpalmen en voetzolen kunnen aangetast worden. Nagels bij ongeveer de helft van de patiënten. De verdeling verschilt sterk per persoon. Ter vergelijking: lees meer over atopisch eczeem bij volwassenen, dat vaak in de plooien zit en sterker jeukt.

Psoriasis is niet te genezen, maar er zijn effectieve behandelingen die de klachten sterk kunnen verminderen. Als je geen of weinig last hebt van je psoriasis, hoef je het niet te behandelen.

Plaatselijke behandeling is de basis voor milde tot matige psoriasis. Producten op basis van salicylzuur of ureum maken schilfers los. Vitamine D-preparaten remmen de snelle celdeling. Lokale cortisone-middelen werken snel bij opstoten. Ook goed hydrateren met vette crèmes helpt tegen jeuk en droogheid die bij psoriasis kunnen optreden.

Lichttherapie of fototherapie stelt de huid bloot aan smalspectrum UVB-licht, twee tot drie keer per week gedurende meerdere maanden. Volgens DermNet is fototherapie een vaste behandeloptie bij uitgebreidere psoriasis.

Leefstijladvies

Stoppen met roken verbetert psoriasis bij velen. Matig alcoholgebruik. Gezond eten en een normaal gewicht helpen omdat overgewicht psoriasis kan verergeren. Stressreductie via ontspanningstechnieken of sport. Dagelijks zonlicht kan gunstig zijn (vermijd verbranding).

Systemische middelen en biologicals zijn voorbehouden voor ernstige psoriasis die niet reageert op plaatselijke behandeling en lichttherapie. De NICE-richtlijn voor psoriasis beschrijft wanneer deze stap aangewezen is. Biologicals zijn gericht werkende middelen die specifieke onderdelen van het immuunsysteem aanpakken. Ze worden toegediend via injecties en kunnen spectaculaire resultaten geven bij ernstige psoriasis. Enkel voorgeschreven door een dermatoloog met nauwkeurige opvolging.

Twijfel je over je psoriasis of wil je weten welke behandeling geschikt is? Via Skindr beoordeelt een gecertificeerde dermatoloog je huid binnen 48 uur, zonder wachtkamer.

Psoriasis volledig laten verdwijnen is helaas niet mogelijk. Het is een chronische aandoening. Verwachtingen hierover realistisch houden helpt teleurstellingen voorkomen.

Het idee dat psoriasis besmettelijk is, klopt niet. Je hoeft je niet te isoleren.

Wondermiddeltjes die beloven psoriasis definitief te genezen, zijn niet te vertrouwen. Er bestaat geen wondercrème of wonderpil. Wees sceptisch tegenover dure producten met grote beloftes.

Te sterke cortisone-middelen langdurig gebruiken zonder medisch advies is niet verstandig. Een goede opvolging door een arts is belangrijk om bijwerkingen te voorkomen en de behandeling veilig te laten verlopen.

Zomaar stoppen met je behandeling zodra de psoriasis verbeterd is, kan leiden tot snelle terugkeer. Onderhoudsbehandeling is bij chronische aandoeningen vaak nodig.

De psychologische impact van psoriasis negeren is een gemiste kans. Psoriasis kan je zelfvertrouwen aantasten en leiden tot depressieve gevoelens. Praat erover met je arts of een psycholoog.

Is psoriasis te genezen?

Nee, psoriasis is helaas niet te genezen. Het is een chronische aandoening. Wel zijn er effectieve behandelingen die de klachten sterk kunnen verminderen. Met de juiste aanpak zijn lange perioden met weinig of geen klachten mogelijk.

Kan ik mezelf besmetten of anderen?

Nee, psoriasis is absoluut niet besmettelijk. Je kunt het niet overdragen via aanraking, kussen of gedeelde handdoeken. Psoriasis is een aandoening van je eigen immuunsysteem.

Welke leefstijlveranderingen helpen bij psoriasis?

Stoppen met roken kan psoriasis bij veel mensen verbeteren. Ook een gezond gewicht, minder alcohol, stressreductie en voorzichtig zonnen (vermijd verbranden) kunnen gunstig zijn. Goed hydrateren met vette crèmes helpt tegen droogheid en jeuk.

Mag ik met psoriasis zwemmen?

Ja. Chloorwater kan de huid drogen, dus smeer je goed in na het zwemmen. Zout zeewater is vaak gunstig. Psoriasis is niet besmettelijk, dus schamen is nergens voor nodig.

Kan ik kinderen krijgen als ik psoriasis heb?

Ja, psoriasis heeft geen invloed op de vruchtbaarheid. Bespreek je behandeling wel met je dermatoloog als je zwanger wilt worden, want sommige middelen zijn niet veilig tijdens de zwangerschap.

Kan Skindr helpen bij psoriasis?

Ja. Via Skindr beoordeelt een gecertificeerde dermatoloog je huid op basis van foto's en geeft advies over behandeling, zonder wachtkamer, binnen 48 uur. Uitgebreide psoriasis of psoriasisartritis verwijzen we door naar de juiste specialist.

Bronnen: Gezondheid en Wetenschap: Psoriasis · EBPNet · UZ Leuven: Psoriasis